
Halak Batak, Taon Baru ndang holan pargantian ni nomor manang tanggal ni kalendar. Tingki on dibahen gabe masa tu mamereng diri, pambaruan dohot hagogoan pardoangan saripean. Nilai ni parsadaan, hasangaphon tu natoras huhut hamauliatean tu Tuhan gabe hasomalan halak Batak tingki pesta Taon Baru , mandok hata na gabe sala sada hasomalan i.
Lapatan Taon Baru dibagas ni Hasomalan halak Batak
Taon Baru dibereng gabe tampahan mangulahon parubaon manang marsipature diri. Halak Batak porsea molo nunga masuk taon nambaru ingkon ias do roha, pikkiran, dohot pardonganan tu sude halak. Alani i, andorangso marpesta las ni roha, halak Batak somalna marpungu membagi tona, poda, huhut tangiang.
Pesta Taon Baru jotjot dibahen sasara bulus alai godang lapatan na, na naung di jamu, di bonapasogit, nang pe di pangarantoan. Na tarringkot ndang holan ria, alai haroroan keluarga huhut harrentaon na las.

Mandok Hata: Pusat Hasomalan Taon Baru Halak Batak
Sala sada hasomalan na tarringkot dibagasan Taon Baru i ma mandok hata na marlapatan mampaboahon hata-hata manang tona sasara langsung.
Mandok hata dipadalan dibagas ni keluarga, somalna natua-tua, ompung manang na dituahon.
Isi tingki mandok hata boi ma:
- Poda di parngoluan
- Ingot-ingot ni adat huhut hasomalan ni halak Batak
- Aropan huhut tangiang tu taon na naeng ro
- Pinsangpinsang na lamot asa boi dipature aka hasalahan na salpu
Mandok hata ndang holan manghatahon, alai gabe holong ni roha huhut alang alus ni parange. Hata-hata na di hatahon diporsea i adong gogo na manompa leheng huhut odong ngolu tu sundut na naeng ro.
Peran ni Natoras
Di hasomalan Batak, natoras nampunasa peran na ringkot tingki mandok hata. Halak i paboahon tona dohot sanggam, alai gok dohot holong ni roha.
Dakdanak huhut sundut na umposo mambege dohot pangalaho na sopan, na gabe pansangaphon ni hasomalan.
Tangiang, Haporseaon, huhut Hamauliateon
Asing ni mandok hata, Taon Baru halak Batak marsitalian dohot tangiang huhut hahomion. Godang keluarga memulai borngin manang manogot ni Taon Baru dohot rampak martangiang, di keluarga menang di gereja.
Dibahen tangiang, i ma na gabe tanda hamauliateon di pandonganion ni tuhan di taon na salpu huhut pangidoan pasupasu di taon na baru.
Nilai haporseaon on manggogo i lapatan mandok hata, alana tona na di hatahon ndang holan hasiangan, alai tongtong di partondion.
Harentaon huhut Rampak Mangan
Nunga sae mandok hata, somalna di torushon dohot rampak mangan. Sude na adong manandohon harentaon. Rampak mangan manandahon parsadaan, sopola mamereng umur, pangkat, manang latar belakang.
Di aka pangaranto Batak, Taon Baru jotjot di bahen gabe tanda asa boi mulak tu bonapasogit nangpe songoni asa boi marpungupungu.
Lapatan Mandok Hata di Jaman Saonari on
Ditonga-tonga ni jaman on, hasomalan mandok hata tong do adong. Nilai-nilai ni di hatahon songon hatigoran, karejo na pir, hasangapon, huhut biar tu Tuhan gabe tiopan ni ngolu nasoboi tarsesa.
Mandok hata pe bo gabe sipaingot hamajuan ndang boi mamutus hasomalan. Justru gabe mamboto hasomalan, sundut Batak na umposo boi ma mangalangka tu joloan ari on dohot par na jogi.
Panutup
Taon Baru halak Batak ndang holan pesta, alai tanda na gok lapatan na, na mangajarhon rajuman, parpunguan, huhut hasangapon tu hasomalan. Sian hasomalan mandok hata, nilai-nilai ni parngoluan boi ma gabe pustaka tu sude sundut, manjaga jati diri Batak asa boi torus mangolu di tonga jaman saonari on. Dohot roha na ias huhut tangiang, Taon Baru gabe mula ni na denggan asa mangalangka dohot aropan huhut pasupasu.
-Rady-
